Welke flesvoeding moet ik geven?

Volledige borstvoeding heeft - zeker de eerste 6 maanden - altijd de voorkeur, maar kies je om wat voor reden dan ook voor flesvoeding en heb je een kind met (verhoogde) kans op allergieën, kies dan voor een hypo-allergene voeding. Het is belangrijk eerst te bepalen of je ter preventie of ter behandeling van een koemelkallergie een melk zoekt, zie hieronder voor meer informatie. Bij ernstige klachten start je het best meteen met sterk of zeer sterk voorverteerde zuigelingen voedingen. Eerst zal ik ingaan op de diverse soorten hypoallergene zuigelingenvoeding, vervolgens wat je gebruikt bij preventie en wat bij behandeling.

Naar boven...

Hypo-allergene zuigelingenvoedingen

Er zijn diverse soorten en klasses hypo allergene zuigelingenvoedingen beschikbaar. Bij hypoallergene zuigelingenvoeding zijn de eiwitten als het ware in kleine stukje voorgeknipt (gehydrolyseerd), waardoor allergische kinderen de eiwitten vaak wel kunnen verdragen. Er zijn als het ware meerdere'gradaties', waarbij ik start met de minst voorverteerde en eindig met de meest voorverteerde soort.

Partiëel hydrolysaat

Dit betreft hypo allergene melk waarbij de eiwitten gedeeltelijk voorverteerd zijn, die uitsluitend ter preventie van een allergie (zie hieronder) gegeven kan worden. Een partiëel hydrolysaat is niet geschikt ter behandeling van een allergie.

Wei-eiwit hydrolysaat (voorheen ook wel sterk hydrolysaat)

Bij een sterk hydrolysaat o.b.v. wei-eiwit, zoals onder andere Pepti en Friso h.a., zijn de eiwitten sterk voorverteerd. Technisch gezien: hier zijn de wei-eiwitten voorverteerd. Deze voedingen zijn sterker voorverteerd dan de partiëel hydrolysaten. Vaak is dat voldoende en meestal, bij niet al te ernstige klachten, is dit een melk waarmee je begint als een allergie vermoedt of geconstateerd is. Bij ernstige klachten kan het soms - in overleg met specialist - aan te raden zijn direct met een zeer sterk casëine hydrolysaat te starten ter behandeling van de allergie.

Casëine-eiwit hydrolysaat (voorheen zeer sterk hydrolysaat)

Mocht een wei hydrolysaat niet voldoende zijn, dan zijn er zeer sterke hydrolysaten waarbij de caseïne-eiwitten voorverteerd zijn, zoals: Nutramigen en Allergycare. Soms zie je geen verbetering als een kind bijv. Pepti krijgt, maar wel als een kind daarna overgaat op bijvoorbeeld Nutramigen. Bij deze zuigelingenvoeding zijn caseïne eiwitten afgebroken en zeer sterk voorverteerd, waardoor een allergisch kind met sterke klachten ze vaak wel prima kan verdragen als voedingen als Pepti onvoldoende verbetering opleveren. Kinderen met ernstige klachten, of als er oudere broertjes/zusjes zijn met eczeem, zouden kunnen overwegen meteen met zeer sterk gehydrolyseerde voeding te beginnen. Ook als er in de familie twee familieleden zijn met allergische klachten (bijv. twee ouders, of een ouder en een broer/zus met eczeem, astma, hooikoorts of allergie) kan je overwegen direct met een zeer sterk caseïne hydrolysaat te beginnen (niet expliciet in Landelijke Standaard benoemd, wel soms advies van specialist). Als ook bij Nutramigen de klachten niet aantoonbaar minder worden, dan lijkt een koemelkallergie niet aan de orde. Mijn ervaring is dat Nutramigen binnen zijn soort de meest gebruikte en meest 'succesvolle' is.

Vrije aminozuren

Neocate, Neocate Advance en Nutri-junior zijn voedingen op basis van vrije aminozuren en kennen geen allergische reacties. Ze zijn echter zelden noodzakelijk. Deze voeding is zeer prijzig en mag alleen op advies van een specialist worden gegeven; bijna altijd gaat het dan om een gecompliceerdere diagnostiek dan alleen voedselallergie.

Andere, hier bewust niet genoemde melken zijn Pregestimil en Pepti junior. Deze melken worden vaak voorgeschreven bij kinderen met ernstige voedselallergie in combinatie met enteropathie.
Omneo is geen voeding voor allergie. Deze voeding bevat partiëel hydrolysaat en is niet geschikt voor behandeling van allergie.

Er zijn maar zeer weinig kindjes die niet een van deze voedingen verdragen, maar op alles zijn uitzonderingen mogelijk.

Let op: als je kiest voor een hypoallergene zuigelingenvoeding, moet in de overige (bij)voeding van het kind ALLE zuivel weggelaten worden. Geen kaas, geen yoghurt, geen boter o.b.v. melk, geen sporen van melk in brood en/of koekjes. Anders heeft het geen zin de hypoallergene melk te geven. Tevens doe je er verstandig aan ook de andere sterke allergenen te mijden (zeker onder de leeftijd van 1 jaar). Je mag alleen andere allergenen geven, als je zeker weet dat het kind daarop niet reageert (houd je aan de adviezen zoals bij preventie genoemd!).

Bittere smaak? Helaas smaken alle hypoallergene zuigelingenvoedingen bitter. Dit komt door het voorverteren van de eiwitten; hoe sterker de melk voorverteerd is, hoe bitterder de smaak. Vergeet echter niet dat wij, volwassenen, een hele andere smaakbeleving hebben dan zuigelingen. Hoe vies de melk ook lijkt (of is), je kan elk kind laten wennen aan een nieuwe melk. Wissel niet te snel van melk, omdat het wisselen op zich al een aanslag op de toch al zwakkere darmen is. Begin altijd met kleine hoeveelheden (eerst 1 schepje vervangen, zo stapsgewijs opbouwen tot 6 of meer). Ervaring leert ook dat (met name oudere) kinderen een hypoallergene voeding vaak alleen uit een afgesloten fles of beker willen drinken (vanwege geur).

Vergoeding verzekering? Hypo-allergene voeding is veel duurder dan gewone voeding. Als een koemelkallergie aangetoond is, vergoeden veel verzekeringen alle- of de extra kosten. Vraag dus om een geschreven bewijs van koemelkallergie! Consultatiebureaus beschikken over een hele goede zgn. "Landelijke Standaard', waarin precies aangegeven staat welke stappen er ondernomen kunnen worden in geval van (verdenking van) allergieën. In principe moeten, bij (correct) bewezen allergie, hydrolysaten tot de leeftijd van 2,5 jaar vergoed worden. Zie ook de brochure "Koemelkallergie" van de Stichting VoedselAllergie. Als een hypoallergene melk gegeven wordt uit preventie oogpunt, wordt de melk helaas vandaag de dag zelden vergoed.

Probeer altijd een zo min mogelijk voorverteerde melk te geven. Als je kindje een melk uit de 'lichtste' categorie verdraagt, is het onverstandig om een melk uit een sterker voorverteerde categorie te geven. Daarmee bescherm je (in dit geval onnodig) te veel de darmen.

Note: als een melk uit preventie oogpunt gegeven wordt, is het niet verstandig te provoceren! De landelijke standaard zegt hierover: "Volledigheidshalve moet worden
opgemerkt dat bij preventie een dieet wordt gevolgd zonder dat er met voedsel
samenhangende klachten zijn, zodat er geen sprake kan zijn van verdere
"diagnostiek" in de vorm van belasting en eliminatie".

Preventie of behandeling van koemelkallergie?

Als er voor flesvoeding wordt gekozen dan moet het in geval van preventie bij een enkele anamnese* (verhoogd risico) een hypo-allergene voeding gekozen worden op basis van partiëel hydrolysaat. Een partiëel hydrolysaat mag nooit gegeven worden ter behandeling van een allergie, omdat het (soms heftige) reacties zal uitlokken.

Bij preventie bij een dubbele anamnese** (sterk verhoogd risico) en bij behandeling van een koemelkallergie moet een sterk hydrolysaat gekozen worden. Als de klachten blijven bestaan, dient overgegaan te worden naar een zeer sterk hydrolysaat.

Bij preventie van kinderen waar (ernstig) eczeem in de familie voorkomt, kan ter preventie zelfs een zeer sterk hydrolysaat geadviseerd worden (Gini studie). Tevens blijkt uit praktijkervaringen een zeer sterk hydrolysaat vaak de beste optie bij ernstige eczeem klachten.

* Enkele anamnese = een familielid (ouder, broer of zus) heeft allergische klachten (eczeem, astma, hooikoorts of allergie).

** Dubbele anamnese = twee familieleden hebben allergische klachten.

NB. nogmaals: een partiëel hydrolysaat kan heftige reacties opleveren bij kinderen met een bestaande koemelkallergie!

Samengevat:

Ter preventie van allergie:

• bij 1 familielid met allergische klachten -> partiëel hydrolysaat;
• bij 2 familieleden met allergische klachten -> sterk wei hydrolysaat (bijv Pepti);
• bij 1 of meer familieleden met ernstig eczeem -> zeer sterk casëine hydrolysaat (bv. Nutramigen), in overleg met specialist.

Ter behandeling koemelkallergie:

• start bij matig eczeem met een sterk hydrolysaat (bijv. Pepti).
• lossen de klachten niet (voldoende) op, ga over op een zeer sterk casëine hydrolysaat (bijv. Nutramigen).
• Kinderen met ernstige klachten beginnen vaak beter direct met een zeer sterk casëine hydrolysaat.

Om een koemelkallergie correct aan te tonen, dient na een periode van eliminatie, koemelk provocatie plaats te vinden.

Naar boven...

Gehydrolyseerde zuigelingenvoedingen

kke = korte keten eiwit, vaz = vrije aminozuren (laatste update mei 2004)

Nutrilon hypoallergeen, partiëel hydrolysaat met prebiotische vezels, die de groei van gezonde bifidobacteriën in de darmen stimuleren en tevens de groei van mogelijke ziekteverwekkende bacteriën, zoals E. Coli en Clostridia remmen. Een goede darmflora ondersteunt de weerstand en zorgt bovendien voor minder krampjes en een natuurlijk zachte ontlasting. Deze prebiotische vezels komen van nature in de moedermelk voor, en zorgen dat slechte bacteriën geen kans krijgen en goede bacteriën zich kunnen ontwikkelen (Nutricia).

Nan hypoallergeen, partiëel hydrolysaat, Nestlé NAN H.A. 2 is een hypoallergene opvolgmelk waaruit de meeste allergene stoffen die normaal voorkomen in koemelk zijn verwijderd. Nestlé NAN H.A. 2 is verrijkt met bifidus, een mengeling van gezonde bacteriën (levende Bifidus Lactis (BL) en S. Thermophilus) - van nature aanwezig in een gezonde darmflora - waardoor het natuurlijke afweerstysteem van het kindje wordt versterkt. Aan Nestlé NAN H.A. 2 wordt ook nog een beetje zetmeel toegevoegd, waardoor de melk een beetje dikker wordt en het het kind een verzadigd gevoel geeft(Nestle).

Enfamil hypoallergeen, partiëel hydrolysaat, Enfamil HA is een flesvoeding om het risico op allergie te verminderen. Enfamil HA is een voeding met eiwitten die gedeeltelijk zijn afgebroken tot kleinere stukjes. De kleinere stukjes worden minder goed herkend door het immuunsysteem. Hierdoor ontstaat er minder snel een allergische reactie. Enfamil HA is niet geschikt voor zuigelingen bij wie al koemelkallergie bestaat (Mead Johnson).

Nutrilon Pepti, sterk wei hydrolysaat, Nutrilon Pepti 2 is een voeding voor de behandeling van koemelkallergie op basis van wei-eiwitten (Nutricia).

Pepti Junior is een dieetvoeding voor zuigelingen met verteringsproblemen in
combinatie met koemelkallergie. In deze voeding is het eiwit én het vet voor
een gedeelte voorverteerd. Pepti Junior wordt gebruikt op advies van de
behandelend arts en is op recept verkrijgbaar bij de apotheek.

Friso hypoallergeen, sterk hydrolysaat op basis van wei-eiwit.

Nutramigen, zeer sterk casëine hydrolysaat. Nutramigen 1 is een dieetvoeding op basis van zeer intensief gehydrolyseerd caseïne-eiwit voor zuigelingen vanaf de geboorte. Nutramigen bevat geen lactose en sacharose. De eiwit-deeltjes zijn hierbij zo klein, dat een allergische reactie vrijwel uitgesloten is. Een aanzienlijk deel van de baby's met darmkrampjes huilt ten gevolge van voedselovergevoeligheid. In dit geval reageren baby's als regel binnen twee dagen goed op Nutramigen.

Nutramigen 2LCG is een opvolgmelk die speciaal bedoeld is om aan de veranderende voedingsbehoeften van oudere baby's tegemoet te komen. Het bevat meer eiwit en calcium, waardoor oudere baby's die geen zuivelproducten mogen eten toch voldoende van deze voedingsstoffen binnenkrijgen. Tevens bevat deze opvolgmelk lactobacillus GG (kortweg LGG), een zogeheten probioticum ter ondersteuning van een gezonde darm. Behalve dat de darm de functie heeft voedingsstoffen te verteren en op te nemen, heeft hij ook een barrièrefunctie en beschermt hij het lichaam tegen antigenen en schadelijke bacteriën. LGG draagt bij aan de instandhouding van een gezonde darmflora door de barrièrefunctie van de darm te versterken. Ook reguleert en stabiliseert LGG de afweerfunctie van de darm. LGG vermindert zo de kans dat uw baby last heeft van koemelkallergie en atopische eczeem. (Mead Johson)

FrisoAllergycare, zeer sterk hydrolysaat. In principe vergelijkbaar met Nutramigen. Uit de praktijk heb ik vernomen dat het kan zijn dat soms klachten niet geheel verdwijnen met Allergycare, maar wel als Nutramigen gebruikt wordt. In theorie kan ik dit niet verklaren, maar er zijn inmiddels diverse praktijkgevallen bekend.

Voor alle hypo-allergene voedingen geldt: hoe korter de ketens hoe minder kans op allergische reacties. Dus hoe groter de hoeveelheid vrije aminozuren en hoe minder korte keten eiwitten hoe beter de voeding verdragen wordt (en vaak hoe slechter de smaak van de voeding).

MCT vetten: vetten zijn normaal verbindingen van vetzuren met glycerine. Deze vetzuren bestaan normaal uit lange ketens. Sommige voedingen bevatten MCT vetten ook wel middellangeketenvetten. Hierbij bestaat het vetzuur uit een korte keten waardoor de voeding beter verdragen wordt. Wordt vooral toegepast bij kinderen met darmproblemen.

Naar boven...

Mag je zelf experimenteren?

Het is altijd beter om het uitproberen van andere zuigelingenvoeding onder begeleiding van je arts te doen. Staat je arts er niet achter, maar zegt je gevoel dat de huidige melk wel het probleem zou kunnen zijn, zou je het kunnen overwegen toch zelf van categorie 1 naar categorie 2 over te gaan, bijv. met Nutramigen. Bedenk wel dat je dit alleen mag proberen om te 'bewijzen' dat je kind wellicht hier wel van opknapt (en ik hier geen enkele verantwoording voor heb). Zie je resultaat, heb je bewijs - en overleg dit dan alsnog met een arts. Geef het NOOIT langdurig zonder dokters begeleiding, omdat een arts of diëtiste ernaar moet kijken of je kind wel volwaardige voeding krijgt. Met voedingen uit categorie 3 mag nooit zelfstandig geëxperimenteerd worden.

Naar boven...

Bewijs voor verzekering

Landelijk is bepaald (dieetpreparaten, opvraagbaar bij ziektekostenverzekeraar) dat er sprake moet zijn van een bewijs van ernstige voedselallergie. Volgens deze richtlijnen moet dat middels een eliminatie-provocatie bewijs, al dan niet ondersteund met rast testen.
Als een kind een hele ernstige (koemelk)allergie heeft, vind ik persoonlijk dat je NIET moet provoceren, alleen voor bewijs. Vraag in dat geval je arts (specialist) om een duidelijke verklaring van de ernst van de allergie - dat accepteert bijna elke verzekeraar.
Sorgente is een leverancier van o.a. dieetpreparaten (alle soorten hypoallergene melk) die gratis aan huis levert. Vandaag bestellen voor 14.00, is morgen de producten in huis. Ideaal, zeker als je grotere hoeveelheden wil bestellen. Ze adviseren en bemiddelen ook inzake het verkrijgen van een machtiging bij je ziektekostenverzekeraar en is die eenmaal geregeld, krijg je de melk direct thuis en regelen zij de afrekening met verzekeraar.

Naar boven...

Tip: download hier de gratis brochure "Koemelkallergie" van de Stichting VoedselAllergie.