De blekerij van Ties Sikkens
Kaart van de omgeving Oosterpoort rond 1820.
Rechts op de kaart het Winschoterdiep. Deze kruist de stadsgracht, afgescheiden daarvan door dammen. Deze dammen moesten verhinderen dat het getij in het Winschoterdiep (en andere diepen) de waterhoogte in de stadsgracht beinvloedde.
Het blekerij-
De blekerij lag tussen de stadsgracht en de Drekhaven. Deze laatste was oorspronkelijk een gracht, genaamd de Griffe. Later werd deze gebruikt als afvoerkanaal voor het huisvuil van de stad Groningen dat op de "Drekstoep" werd gestort.
In 1791 werd dit terrein, toen al bijna een eeuw in gebruik als blekerij, gekocht door Ties Sikkens.
Op deze kaart (detail van plattegrond Groningen 1950) is aangegeven hoe de situatie rondde voormalige blekerij is veranderd na het ontmantelen van de Groninger vesting.
Aangegeven is waar rond 1800 de stadsgrachten (1) en stadswallen (2) lagen ter hoogte van het Kleine Poortje (3) en de Oosterpoort (4). Tevens is aangegeven waar zich de blekerij van Ties, zijn zoon Sikko en kleinzoon Marten Sikkens bevond rond 1800 (5).
Vlakbij ligt ook de "Drekhaven" (6).
Het terrein werd later als Veemarkt gebruikt. Tegenwoordig bevindt zich hier het Cultuurcentrum de Oosterpoort.
Korte geschiedenis van de blekerij (naar informatie van Harry Perton, Groningen)
- 1698: Steven Cornelis Vos krijgt toestemming van het stadsbestuur om te gaan bleken
op het onverpacht gebleven stads-
groenland tussen de gracht en de Griffe, aan de oostzijde van de Oosterpoort in de richting van het Kleine Poortje (zie hiernaast: perceel 1+2) - 1704: de opvolger van Vos wordt Luichien Bartels
- 1706: Bartels splitst het bedrijf in twee delen (perceel 1 resp.2). Zijn collega wordt Hindrik Meijer.
- 1727: de beide blekers, Bartelt Luichies en Jan Lucas melden overstroming door lekke pomp van lijmziederij.
- 1737: Jan Remmerts, ex-
soldaat, trouwt met de weduwe Geertruida Hendriks die van haar eerste man de oostelijke bleek heeft geërfd. - 1741: Jan Remmerts (oostelijke bleek) klaagt over wateroverlast door zijn buurman Anthonie Jans, de scheepstimmerman (perceel 3).
- 1751: Anthonie Jans klaagt op zijn beurt over de grote hoeveelheden slachtafval die zijn buurman Jan Remmerts voor zijn hondehok pleegt te deponeren.
- 1795: De gezamenlijke blekers van de stad vragen om vrijdom van inkwartiering van Franse troepen, omdat ze toezicht moeten houden op de hun toevertrouwde gewassen en gebleekte linnens.
- 1795: op de oostelijke bleek aan de weg is een plaats aangelegd waar de Franse zieke paarden ter dood worden gebracht. De lucht is er zodanig bedorven dat de werklui op de werf van de wed. Van Bergen het soms niet konden uithouden.
- 1797: Joseph Keiser, bleker aan de gracht buiten Klein Poortje (buurman van de Sikkens)
-
bij het lossen van het kanon van de batterij boven Kleinpoortje lijdt hij gedurig schade aan zijn huis. Dat kanon staat namelijk net op zijn woning gericht, zoals het op 22/9 en 3/11 weer gebeurde - toen vloog er een heel raam in stukken en diverse andere ruiten ook kapot. Wil vergoeding en dat men anders richt.. Dat is accoord. - 1804: bekendmaking van het overlijden van de broer van Ties Sikkens
- 1806: Ties Sikkens overlijdt (bijna 65)
- 1807: H. Coops veilt op zaterdag 28/2 om 7 uur ten huize van de kastelein G. Jarges voor de Steentilpoort "een grote en gerenommeeerde BLEEKE met een ruime behuizing en schuur cum annexis, bij en aan de Stadsgracht buiten de Oosterpoort thans in eigendom van de erven T. Sikkens"
- 1807: blijkbaar verliep deze veiling vruchteloos, want: in juli-
augustus reageren de blekers van de stad (2 x een Bleker, verder Wiersema, Sikkens, de Boer en Fokkens) op de publicatie dd 23/12/1806 waarbij de Hondenbelasting ingevoerd werd: twee gulden per hond per jaar in twee paaien. Ze verzochten vrijdom, hetgeen geweigerd werd bij resolutie van 27/7/1807. Nu proberen ze het opnieuw. De blekers vinden zich een uitzondering op de regel dat honden een soort weelde zijn "daar men toch gemakkelijk kan vooruitzien, dat wanneer zij deeze trouwe wachters verwijderden de door een groot aantal ingezetenen aan hun vertrouwde goederen zeer schielijk een prooi van den roofgierigen dief zouden worden'". Men blijft echter bij de resolutie.... - 1808: aanvankelijk lag het niet in de bedoeling dat hij vader zou opvolgen, dat gebeurde dus toch: overdracht van de blekerij op Sikke T. Sikkens en zijn vrouw Tietje Martens.
- 1826: Sikko (Sikke T.) Sikkens overlijdt
- 1828: B&W veilen op woensdag 13 februari de stadsgrondpachten van o.a. de bleek buiten de Oosterpoort t.n.v. Sikke T. Sikkens (20 gulden). De vraag is of de fam. Sikkens die grondpacht kocht en daarmee afkocht.
- 1839: op 30 januari wordt de "welbeklante blekerij" van de erven van wijlen Sicco Sikkens verkocht